Πώς οι αναρτήσεις του Τραμπ στα social media έβαλαν «μπουρλότο» στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν

Λίγο πριν από το τέλος της εβδομάδας, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φαίνονταν πιο κοντά από ποτέ σε μια συμφωνία για τον τερματισμό ενός πολέμου που μετρά ήδη επτά εβδομάδες.

Και τότε, ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε ακριβώς αυτό που οι συνεργάτες του είχαν επανειλημμένα διαβεβαιώσει ότι δεν θα συμβεί: φάνηκε να επιχειρεί διαπραγμάτευση μέσω των ΜΜΕ. Με συνεχείς αναρτήσεις στα social media και τηλεφωνικές επικοινωνίες με δημοσιογράφους, ο Αμερικανός πρόεδρος μιλούσε ανοιχτά για τις συνομιλίες που βρίσκονταν σε εξέλιξη, την ώρα που ενδιάμεσοι από το Πακιστάν τον ενημέρωναν για τις επαφές με Ιρανούς αξιωματούχους στην Τεχεράνη.

Ο Τραμπ υποστήριξε ότι το Ιράν είχε ήδη αποδεχθεί μια σειρά από βασικούς όρους. Ισχυρισμοί που, σύμφωνα με πηγές με γνώση των διαπραγματεύσεων, δεν είχαν ακόμη οριστικοποιηθεί. Μεταξύ άλλων, δήλωσε ότι η Τεχεράνη συμφώνησε ακόμη και σε ιδιαίτερα αμφιλεγόμενα αιτήματα των ΗΠΑ, όπως η παράδοση εμπλουτισμένου ουρανίου, φτάνοντας στο σημείο να προαναγγείλει το άμεσο τέλος του πολέμου.

Ωστόσο, Ιρανοί αξιωματούχοι απέρριψαν δημοσίως πολλές από αυτές τις δηλώσεις και διέψευσαν ότι προετοιμάζεται νέος γύρος συνομιλιών, ανατρέποντας το κλίμα αισιοδοξίας που είχε αρχίσει να διαμορφώνεται.

«Διαπραγμάτευση μέσω social media» και καχυποψία

Σύμφωνα με το CNN, ακόμη και στελέχη της αμερικανικής κυβέρνησης αναγνώρισαν κατ' ιδίαν ότι οι δημόσιες τοποθετήσεις του Τραμπ έβλαψαν τις διαπραγματεύσεις. Οι συνομιλίες χαρακτηρίζονται εξαιρετικά ευαίσθητες, ενώ η δυσπιστία της Τεχεράνης απέναντι στην Ουάσιγκτον παραμένει βαθιά.

Το πρόβλημα περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από πιθανές εσωτερικές διαφωνίες στο Ιράν, μεταξύ της διαπραγματευτικής ομάδας - με επικεφαλής τον πρόεδρο της Βουλής Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ και τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί - και των Φρουρών της Επανάστασης, γεγονός που δημιουργεί ερωτήματα για το ποιος έχει την τελική αρμοδιότητα να εγκρίνει μια συμφωνία.

«Οι Ιρανοί δεν είδαν με καλό μάτι το γεγονός ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ διαπραγματευόταν μέσω social media, παρουσιάζοντας μάλιστα ότι είχαν συμφωνήσει σε ζητήματα που δεν είχαν ακόμη αποδεχθεί», ανέφερε πηγή με γνώση των επαφών, σημειώνοντας ότι η Τεχεράνη ανησυχεί ιδιαίτερα για την εικόνα αδυναμίας στο εσωτερικό της.

Αντικρουόμενες δηλώσεις και εύθραυστη εκεχειρία

Ο Τραμπ προχώρησε σε σειρά δηλώσεων σε διεθνή μέσα, υποστηρίζοντας ότι το Ιράν έχει συμφωνήσει σε «άνευ όρων» αναστολή του πυρηνικού του προγράμματος και ότι συνεργάζεται για την απομάκρυνση του εμπλουτισμένου ουρανίου. Παράλληλα, εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι συμφωνία θα επιτευχθεί «εντός μίας ή δύο ημερών».

Την ίδια ώρα, η εύθραυστη εκεχειρία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης δοκιμάστηκε εκ νέου, όταν αμερικανικό πολεμικό πλοίο κατέλαβε ιρανικό φορτηγό σκάφος στον Κόλπο του Ομάν, κίνηση που ενίσχυσε την ένταση.

Καθώς η 15νθήμερη εκεχειρία πλησιάζει στη λήξη της, ο Αμερικανός πρόεδρος βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα κρίσιμο δίλημμα: να αποδεχθεί μια -έστω ατελή- συμφωνία ή να οδηγηθεί σε νέα κλιμάκωση ενός πολέμου που ο ίδιος είχε προαναγγείλει ότι θα έχει ήδη τελειώσει.

Οι όροι και οι «κόκκινες γραμμές»

Η Ουάσιγκτον θέτει ως βασική προϋπόθεση την πλήρη παύση του εμπλουτισμού ουρανίου από το Ιράν και την παράδοση των αποθεμάτων υψηλού βαθμού εμπλουτισμού. Από την πλευρά της, η Τεχεράνη ζητά άρση των κυρώσεων και διατήρηση του ελέγχου στα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ.

Στις μέχρι τώρα επαφές έχουν πέσει στο τραπέζι διαφορετικά σενάρια, από 5ετή έως και 20ετή αναστολή του πυρηνικού προγράμματος, ενώ ιρανική πρόταση φέρεται να προβλέπει δεκαετή παύση και στη συνέχεια περιορισμένο εμπλουτισμό σε χαμηλά επίπεδα.

Παράλληλα, η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο αποδέσμευσης έως και 20 δισεκατομυρίων δολαρίων ιρανικών κεφαλαίων, ως αντάλλαγμα για την παράδοση εμπλουτισμένου ουρανίου.

Ρευστό το τοπίο, αντιφατικά μηνύματα

Παρά τις δηλώσεις αισιοδοξίας, το τοπίο παραμένει εξαιρετικά αβέβαιο. Οι διαπραγματεύσεις αναμένεται να συνεχιστούν στο Ισλαμαμπάντ, με συνεχείς αλλαγές στο χρονοδιάγραμμα και αντικρουόμενες πληροφορίες ακόμη και από την ίδια την αμερικανική πλευρά.

Ενδεικτικό της σύγχυσης είναι το γεγονός ότι ο Τραμπ έδωσε διαφορετικές εκδοχές ακόμη και για τη συμμετοχή του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς στις συνομιλίες, με τον Λευκό Οίκο να παραδέχεται ότι «τα δεδομένα αλλάζουν».

Το ίδιο ρευστή εμφανίζεται και η ημερομηνία λήξης της εκεχειρίας, με τον Αμερικανό πρόεδρο να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μικρής παράτασης, χωρίς όμως να αποκλείει νέα στρατιωτική κλιμάκωση.